KISA KISA AVRUPA BİRLİĞİ
Üye Ülkeler (27)
Kurucu Üyeler (1957): Belçika, Fransa, Hollanda, Lüksemburg, Almanya, İtalya
Birinci Büyüme (1973): Danimarka, Birleşik Krallık, İrlanda
İkinci Büyüme (1981): Yunanistan
Üçüncü Büyüme (1986): Portekiz, İspanya
Dördüncü Büyüme (1995): Avusturya, Finlandiya, İsveç
Beşinci Büyüme (2004): Çek Cumhuriyeti, Estonya, Kıbrıs, Letonya, Litvanya, Macaristan, Malta, Polonya, Slovakya, Slovenya
Altıncı Büyüme (2007): Bulgaristan, Romanya
Aday Ülkeler (3)
Hırvatistan, Makedonya, Türkiye
Potansiyel Aday Ülkeler (5)
Arnavutluk, Bosna Hersek, Kosova, Sırbistan, İzlanda
Türkiye ile Avrupa Birliği İlişkilerinde Sıkça Adıgeçen Temel Metinler
Ankara Anlaşması (Ankara Agreement) (12 Eylül 1963)
Türkiye ve Avrupa Ekonomik Topluluğunu (AET) Gümrük Birliği’ne götüren ve tam üyeliği sağlayacak olan Ortaklık Anlaşması’dır. Ankara Anlaşması, tam üyeliğe giden yolu, “hazırlık dönemi”, “geçiş dönemi” ve “son dönem” olmak üzere üç evrede öngörmüştür. Geçiş dönemi 1995 yılında son bulmuş ve bu tarihten sonra taraflar arasında ortaklığın son dönemi başlamıştır.
Katma Protokol (Additional Protocol) (23 Kasım 1970)
Türkiye-Avrupa Birliği (AB) ilişkilerinde temel metinlerinden olan Katma Protokol, Ankara Antlaşması’nın tamamlayıcısı niteliğindedir. Gümrük Birliği esasına dayandırılmış bulunan 64 maddeden meydana gelen Protokol, malların serbest dolaşımını gerçekleştirecek usul, sıra ve süreler de dâhil olmak üzere, kişilerin, hizmetlerin, sermayenin serbest dolaşımı; ulaştırma, rekabet, vergileme ve mevzuatın yakınlaştırılması; ekonomi ve ticaret politikalarının uyumlu hale getirilmesi konularını hükme bağlamıştır.
Gümrük Birliği (Customs Union)
Kamuoyunda yanlış olarak sıkça bir anlaşma gibi nitelenen Gümrük Birliği esasen bir süreç olup 23 Kasım 1970'te imzalanan Katma Protokol ile birlikte işlerlik kazanmıştır. Türkiye AB'den ithal ettiği sanayi ürünlerine uyguladığı gümrükleri 12-22 yıllık listeler halinde azaltmayı taahhüt etmiştir. 22 yıllık Geçiş Dönemi, 31.12.1995 tarihi itibariyle son bulmuş ve ülkemiz sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünlerinde AB üyesi ülkelere yönelik gümrük vergilerini kaldırarak, Gümrük Birliği'ni tamamlamıştır. “Gümrük Birliği anlaşmasını imzaladık, Gümrük Birliğine girdik veya üye olduk” gibi ifadelerin kullanımı doğru değildir.
Ankara Anlaşması Ek Protokolü (29 Temmuz 2005)
Ankara Anlaşması Ek Protokolü, Türkiye-AB ilişkilerinin hukuki temelini oluşturan 1963 tarihli Ankara Anlaşması'nı, 1 Mayıs 2004 tarihinde AB üyesi olan 10 ülkeyi kapsayacak şekilde genişleten nitelikte bir metindir. Türkiye, protokolle birlikte bir bildirge yayımlayarak, atılan imzanın, 10 yeni AB üyesinden biri olan Kıbrıs Cumhuriyeti'ni tanıma anlamına gelmediğini duyurmuştur.
Müzakere Çerçeve Belgesi (Negotiationg Framework Document) (3 Ekim 2005)
Avrupa Birliği üyesi 25 ülke tarafından hazırlanan ve müzakerelerin başladığı 3 Ekim 2005 tarihinde üye ülkelerin onayına sunulan belge, müzakere sürecinde Türkiye'den beklentilerin ifade edildiği tek taraflı bir AB belgesidir. Belge Türkiye tarafından imzalanan bir belge olmayıp Avrupa Birliği ile Türkiye arasında yürütülecek müzakerelerde yol haritasını oluşturmaktadır. Üç bölümden oluşan Belgenin ilk bölümünde müzakerelerin kuralları, ikinci bölümünde özü, üçüncü bölümde ise prosedürü yer almaktadır.
Katılım Ortaklığı (Accession Partnership)
Türkiye için ilk Katılım Ortaklığı Konsey tarafından Mart 2001 tarihinde kabul edilmiştir. Daha sonra gözden geçirilmiş bir Katılım Ortaklığı Mart 2003 tarihinde Komisyon tarafından sunulmuş ve aynı yıl Konsey tarafından kabul edilmiştir. Son olarak Komisyon’un tavsiyesi üzerine Konsey gözden geçirilmiş bir Katılım Ortaklığını 2005 yılında kabul etmiştir. Katılım Ortaklığı 2006 ve 2007 yıllarında tekrar güncellenmiştir. Gözden geçirilmiş Katılım Ortaklığı Türkiye’ye üyelik için hazırlıklar sırasında yardımcı olmak üzere kullanılacak bir dizi siyasi araç açısından zemin hazırlamaktadır. Gözden geçirilmiş Katılım Ortaklığı özellikle gelecek siyasi reformlar ve gelecekte kaydedilecek ilerlemenin ölçülmesi açısından bir zemin teşkil etmektedir.
Ulusal Programlar (2001, 2003 ve 2008)
Türkiye Katılım Ortaklığı Belgesi’nde belirtilen önceliklerin yerine getirilmesi ve AB müktesebatına uyumun sağlanması için detaylı bir Ulusal Program hazırlamaktadır. Ulusal Program belirlenen önceliklerin gerçekleştirilmesi ve alınması gereken önlemlere yönelik belirli bir takvim ile bu amaçlar için gerekli insan ve mali kaynakları içermektedir. Adaylık sürecinde Ulusal Programlar gelinen aşamalar ve oluşan ihtiyaçlar kapsamında belirli dönemlerde gözden geçirilerek yenilenmektedir. Türkiye 2001, 2003 ve 2008 yıllarında Ulusal Programlarını açıklamıştır.
İlerleme Raporları
Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan ve Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne üyelik sürecinde müzakere fasıllarında kaydettiği ilerlemeleri değerlendiren yıllık raporlardır. Son olarak 2009 İlerleme Raporu 14 Ekim 2009 tarihinde yayımlanmıştır.
Müzakere Fasıllarında Son Durum
Müzakereye Açılan Fasıllar (12)
Bilim ve Araştırma
Sermayenin Serbest Dolaşımı
Şirketler Hukuku
Fikri Mülkiyet Hukuku
Bilgi Toplumu ve Medya
Vergilendirme
İstatistik
İşletme ve Sanayi Politikası
Trans-Avrupa Şebekeleri
Çevre
Tüketicinin ve Sağlığın Korunması
Mali Kontrol
AB Zirvesi’nin 2006’da Dondurduğu Fasıllar (8)
Malların Serbest Dolaşımı
İş Kurma Hakkı
Mali Hizmetler
Tarım ve Kırsal Kalkınma
Balıkçılık
Taşımacılık
Gümrük Birliği
Dış İlişkiler
Fransa’nın Doğrudan Üyelikle İlgili Olduğu İçin Bloke Ettiği Fasıllar (5)
Tarım ve Kırsal Kalkınma
Ekonomik ve Parasal Politika
Bölgesel Politika ve Yapısal Araçların Koordinasyonu
Mali ve Bütçesel Hükümler
Kurumlar
Güney Kıbrıs Rum Yönetiminin 2009’da Bildiriyle Bloke Edeceğini Belirttiği Fasıllar (6)
İş gücünün serbest dolaşımı
Enerji
Hukuki ve Temel Haklar
Adalet, Özgürlük ve Güvenlik
Eğitim ve Kültür
Dış Güvenlik ve Savunma
Müzakereye Açılabilecek Fasıllar (5)
Kamu İhaleleri
Rekabet
Gıda Güvenliği
Sosyal Politikalar ve İstihdam
Diğerleri